İstanbul’un su mirasının izinde
Göktürk, Kemerburgaz ve Belgrad Ormanı çevresi; İstanbul’un tarihî su altyapısının en önemli izlerini bir arada taşır. Kanallar, kemerler, bentler ve toplama yapıları, yüzyıllar boyunca kentin su ihtiyacına cevap veren büyük bir sistemin parçalarıydı.
Kırkçeşme Su Sistemi
Kanuni Sultan Süleyman döneminde Mimar Sinan’ın geliştirdiği Kırkçeşme sistemi, kuzeydeki farklı kaynakları toplayarak İstanbul’a taşıyan büyük bir altyapı ağıdır. Yapımı 1554’te başlayan sistem, 1563 taşkınından sonra onarılarak 1564’te yeniden hizmete girdi. Ana isale hattı yaklaşık 54 kilometreye uzanır; su kaynakları, toplama yapıları, kanallar ve kemerler birlikte çalışır.
Kaynakta yer alan sukemeri sayısı.
Kuzeydeki kaynaklardan İstanbul yönüne uzanan yaklaşık ana hat.
Yapım, taşkın ve onarım sürecini kapsayan tarihsel dönem.
Mağlova Su Kemeri
Mimar Sinan’ın su yapıları arasında öne çıkan Mağlova Kemeri, Alibey Deresi vadisini aşan iki katlı bir mühendislik eseridir. Tarihî sistemin bugün en görünür ve güçlü sembollerinden biri olmaya devam eder.
Kemerburgaz çevresindeki anıtsal kemerler
Mağlova, Uzunkemer, Eğrikemer ve Güzelcekemer; vadileri aşarak suyun eğimini koruyan daha büyük bir altyapı ağının görünür parçalarıdır.
Mağlova Su Kemeri
258 m258 m uzunluğa ve 36 m yüksekliğe ulaşan iki katlı yapı, sistemin en anıtsal örneklerinden biridir.
Uzunkemer
711 mKırkçeşme hattının geniş vadiyi aşan iki katlı yapılarından biri; kaynakta 25 m yüksekliğinde verilir.
Eğrikemer
408 mKovuk veya Kırık Kemer olarak da anılan yapı, araziye uyum sağlayan kıvrımlı ekseniyle ayrışır.
Güzelcekemer
165 mGözlücekemer adıyla da anılan iki katlı yapı, 34,5 m yüksekliğe ulaşır.
Belgrad Ormanı’nın tarihî bentleri
Bölgedeki su mirası yalnızca kemerlerden oluşmaz. Bentler, yağışlı dönemlerde suyu toplamak ve sistemdeki akışı düzenlemek için farklı zamanlarda inşa edildi. Eyüpsultan Belediyesi’nin Kırkçeşme anlatısında öne çıkan yapılar aşağıdadır.
Topuzlu Bent
Karanlık Bent, II. Osman Bendi ve Kömürcü Bendi olarak da anılan yapı 1620 tarihlidir.
Büyük Bent
1724’te yaptırılan bent, yıkılmasının ardından 1748’de yeniden inşa edildi.
Ayvad Benti
Ayvad Deresi üzerindeki bent 1765 tarihlidir ve Kırkçeşme tesislerinin parçalarındandır.
Kirazlı Bent
Büyük Bent’in güneydoğusunda yer alan yapı 1818’de yaptırıldı.
Su kemerleri nasıl çalışıyordu?
Kemerler suyu yukarı kaldırmak için değil, suyun doğal eğimini koruyarak vadilerin üzerinden geçmesini sağlamak için kullanılıyordu. Kaynaktan başlayan su, toplama yapıları ve kanallardan geçerek kemerler aracılığıyla İstanbul yönünde kontrollü bir eğimle ilerliyordu.
Kemerler bölgenin kimliğinin parçası
Ormanların, vadilerin ve su yollarının arasında yükselen bu yapılar yalnızca geçmişten kalan mühendislik eserleri değildir. Göktürk, Kemerburgaz ve çevresinin kültürel hafızasında İstanbul’un su ihtiyacının nasıl karşılandığını görünür kılan önemli duraklardır.
Yakındaki yerleri keşfedin
Kemerburgaz Tarihi
Bölgenin su yolları, orman ve yerleşim geçmişini birlikte okuyun.
Keşfet →Kemerburgaz Kent Ormanı
Mağlova çevresi, yürüyüş ve açık hava alanları için rehber.
Keşfet →Belgrad Ormanı
Yürüyüş yolları, orman dokusu ve tarihî bentler için başlangıç rehberi.
Keşfet →Yürüyüş Parkurları
Kısa yürüyüşlerden uzun doğa rotalarına bölgedeki seçenekleri görün.
Keşfet →